یکی از مشکلات رایج در سیستم‌های آبرسانی، هوا گرفتن پمپ آب است. وقتی هوا وارد محفظه پمپ یا مسیر مکش شود، ممکن است پمپ روشن باشد اما آب را بهدرستی پمپاژ نکند، فشار آب کاهش پیدا کند یا پمپ با صدای غیرعادی کار کند.
در این مقاله از فیدار آب و انرژی، روش هواگیری پمپ آب خانگی را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم. اگر پمپ شما آب را پمپاژ نمی‌کند یا بعد از مدتی کارکرد دچار مشکل شده است، ابتدا علائم هوا گرفتن پمپ را بررسی کنید و سپس مراحل هواگیری را انجام دهید.
چرا پمپ آب هوا میگیرد؟ (پدیده کاویتاسیون)
هوا گرفتن پمپ آب معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که در مسیر مکش، آب کافی به پمپ نرسد یا هوا از یک نقطه وارد سیستم شود. شایع‌ترین دلایل هوا گرفتن پمپ آب عبارت‌اند از:
- نشتی در اتصالات یا لوله مکش
- پایین بودن سطح آب مخزن یا منبع
- خالی شدن آب داخل محفظه پمپ پس از نصب، تعمیر یا مدت طولانی خاموش بودن
- وجود مشکل در شیر یکطرفه یا شیر پایی، در سیستم‌هایی که از آن استفاده می‌شود
- آببندی نامناسب اتصالات و قطعات مسیر مکش
اگر پمپ شما مرتباً هوا میگیرد، فقط هواگیری مجدد مشکل را حل نمی‌کند و باید مسیر مکش، اتصالات و آببندی سیستم نیز بررسی شود.
نکته: هوا گرفتن پمپ با کاویتاسیون یکسان نیست. هوا گرفتن معمولاً به ورود هوا یا از دست رفتن آب در مسیر مکش مربوط می‌شود، در حالی که کاویتاسیون در اثر کاهش فشار و تشکیل حباب‌های بخار سیال ایجاد می‌شود.
علائم هوا گرفتن پمپ آب خانگی
اگر پمپ آب خانگی هوا گرفته باشد، معمولاً عملکرد آن تغییر می‌کند و ممکن است یکی یا چند مورد از علائم زیر مشاهده شود:
- آب از شیرها خارج نمی‌شود یا فشار آب کاهش پیدا می‌کند.
- عقربه فشارسنج روی فشار پایین قرار میگیرد یا نوسان دارد.
- پمپ هنگام کار صدای غیرعادی تولید می‌کند.
- پمپ مدت زیادی روشن می‌ماند اما فشار موردنظر را ایجاد نمی‌کند.
- جریان آب خروجی از پمپ ضعیف یا ناپایدار می‌شود.
مشاهده این علائم لزوماً به معنی هوا گرفتن پمپ نیست و ممکن است مشکلات دیگری مانند نشتی، خرابی شیر یکطرفه یا ایراد در قطعات پمپ نیز باعث ایجاد آن‌ها شوند. اگر علائم بعد از هواگیری برطرف نشد، باید سیستم و قطعات پمپ بررسی شوند.
روش هواگیری پمپ آب خانگی؛ گام‌به‌گام
برای هواگیری پمپ آب خانگی، ابتدا باید برق پمپ را قطع کرده و فشار داخل سیستم را کاهش دهید. سپس با استفاده از پیچ هواگیری یا درپوش پرکن، هوای محبوس‌شده را خارج کرده و محفظه پمپ را با آب پر کنید. مراحل کار به شکل زیر است:
۱. برق پمپ را قطع کنید
قبل از شروع کار، برق پمپ را از کلید یا فیوز مربوطه قطع کنید. برای جلوگیری از خطر برق‌گرفتگی، در هنگام هواگیری پمپ نباید روشن باشد.
۲. فشار آب سیستم را کاهش دهید
یکی از شیرهای آب سرد نزدیک پمپ را باز کنید تا فشار باقی‌مانده در سیستم کاهش پیدا کند. پس از کاهش فشار، شیر را ببندید.
۳. پیچ هواگیری یا درپوش پرکن را پیدا کنید
در بسیاری از پمپ‌های آب خانگی، پیچ هواگیری یا درپوش پرکن در قسمت بالایی محفظه پمپ قرار دارد. محل دقیق آن به مدل و ساختار پمپ بستگی دارد؛ بنابراین در صورت وجود، دستورالعمل سازنده را نیز بررسی کنید.
۴. محفظه پمپ را با آب پر کنید
پیچ یا درپوش را با احتیاط باز کنید و آب تمیز را به‌آرامی داخل محفظه پمپ بریزید تا محفظه از آب پر شود. اگر هنگام پر کردن، هوای محبوس خارج شود، ادامه دهید تا محفظه بهطور کامل پر شود.
۵. پیچ هواگیری را ببندید و پمپ را روشن کنید
پس از پر شدن محفظه، پیچ یا درپوش را بهدرستی ببندید و برق پمپ را وصل کنید. سپس عملکرد پمپ و فشار آب را بررسی کنید. اگر پمپ آب را بهدرستی پمپاژ کرد و فشار به حالت عادی برگشت، هواگیری با موفقیت انجام شده است.
نکته مهم: روش هواگیری ممکن است در مدل‌های مختلف پمپ متفاوت باشد. اگر پس از هواگیری، پمپ همچنان آب را پمپاژ نمی‌کند یا دوباره هوا میگیرد، احتمال وجود نشتی در مسیر مکش، مشکل در شیر یکطرفه یا ایراد در یکی از قطعات پمپ وجود دارد.
اگر بعد از هواگیری پمپ آب درست نشد چه کنیم؟
اگر بعد از انجام مراحل هواگیری، پمپ همچنان آب را بهدرستی پمپاژ نمی‌کند یا دوباره هوا میگیرد، احتمال دارد مشکل فقط وجود هوا در محفظه پمپ نباشد. در این شرایط موارد زیر را بررسی کنید:
- نشتی در مسیر مکش: اتصالات، لوله مکش و محل اتصال آن‌ها به پمپ را بررسی کنید.
- شیر یکطرفه یا شیر پایی: در سیستم‌هایی که از این قطعات استفاده می‌شود، عملکرد صحیح آن‌ها را بررسی کنید.
- کمبود آب ورودی به پمپ: مطمئن شوید سطح آب منبع یا مخزن برای تأمین آب پمپ کافی است.
- گرفتگی مسیر مکش: صافی، فیلتر یا مسیر ورودی آب را از نظر گرفتگی بررسی کنید.
- خرابی قطعات پمپ: اگر با وجود اطمینان از آببندی مسیر و انجام صحیح هواگیری، مشکل ادامه داشت، ممکن است یکی از قطعات داخلی پمپ نیاز به بررسی یا تعویض داشته باشد.
اگر پمپ پس از هواگیری دوباره و بهطور مکرر هوا میگیرد، بهتر است به‌جای تکرار هواگیری، علت ورود هوا به سیستم را پیدا و برطرف کنید.
اشتباهات رایج هنگام هواگیری پمپ آب
هنگام هواگیری پمپ آب، بعضی اشتباهات می‌توانند باعث شوند مشکل برطرف نشود یا حتی به پمپ آسیب وارد شود. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
- هواگیری در حالی که پمپ روشن است: قبل از باز کردن پیچ هواگیری یا درپوش پرکن، برق پمپ را قطع کنید.
- پر نکردن کامل محفظه پمپ با آب: در پمپ‌هایی که برای راه‌اندازی نیاز به پر شدن محفظه دارند، باقی ماندن هوا میتواند مانع عملکرد صحیح پمپ شود.
- نادیده گرفتن نشتی مسیر مکش: اگر پمپ مرتباً هوا میگیرد، فقط دوباره هواگیری کردن راه‌حل نیست و باید علت ورود هوا پیدا شود.
- باز کردن قطعات بدون شناخت مدل پمپ: محل پیچ هواگیری و روش پر کردن پمپ ممکن است در مدل‌های مختلف متفاوت باشد.
- روشن نگه داشتن پمپ بدون آب: کارکرد پمپ بدون آب میتواند باعث افزایش دما و آسیب به برخی قطعات آن شود.
اگر درباره محل پیچ هواگیری یا روش صحیح پر کردن پمپ خود مطمئن نیستید، مشخصات مدل پمپ را بررسی کنید و از دستورالعمل سازنده استفاده کنید.
نیاز به تعویض قطعه پمپ دارید؟
اگر بعد از هواگیری، پمپ همچنان بهدرستی کار نمی‌کند، ممکن است مشکل از یکی از قطعات پمپ باشد. در فیدار آب و انرژی می‌توانید انواع قطعات پمپ و لوازم یدکی پمپ را بررسی کنید و با توجه به مدل و مشخصات پمپ، قطعه مناسب را انتخاب کنید.